“Υπερτροφές” Καλλιεργήστε τις εύκολα και απλά στον κήπο σας και στο μπαλκόνι σε γλάστρες

Μπορείτε να φανταστείτε τον εαυτό σας να μαζεύει δροσερά φρούτα το δάσους, όχι σε κάποιο πυκνό μονοπάτι ή σε κάποιο ορεινό ξέφωτο, αλλά στον κήπο ή το μπαλκόνι σας; Κι όμως αυτό μπορεί να γίνει και να είναι για σας μια επιπλέον καλοκαιρινή απόλαυση.

Τα περισσότερα από αυτά που συνηθίζουμε να αποκαλούμε φρούτα των δάσους δεν είναι παρά διάφορα είδη μούρων και άλλων μικρόκαρπων φρούτων. Πέρα από το γεγονός ότι πολλά απ’ αυτά έχουν νόστιμη γεύση είτε ωμά είτε σαν συστατικό σε διάφορα τρόφιμα, έχουν επίσης σημαντικά θρεπτικά συστατικά, απαραίτητα για μια υγιεινή διατροφή, όπως η βιταμίνη C και αντιοξειδωτικά. Μάλιστα μπορείτε να τα καταναλώσετε άμεσα χωρίς καμιά προετοιμασία παρά μόνο ξεπλένοντάς τα κάτω από τρεχούμενο νερό.

Μπορείτε να τα χρησιμοποιήσετε σε πολλά φαγητά και τρόφιμα όπως σε επιδόρπια δημητριακών, μαρμελάδες, γιαούρτι, ψωμί, κέικ, μπισκότα και παγωτά, ακόμη και κρασί! Μπορούν να καταψυχθούν ή να αποξηρανθούν για να τα απολαμβάνετε όλο το χρόνο. Η καλλιέργεια φρούτων του δάσους θα σας προσφέρει μια θαυμάσια διακοσμητική προσθήκη στον κήπο καθώς τα φυτά αυτά είναι αρκετά διακοσμητικά όταν ανθίζουν την άνοιξη αλλά και όταν καρποφορούν το καλοκαίρι και το φθινόπωρο. Επιπλέον θα αποκτήσετε και και έξτρα φρέσκα υλικά στην κουζίνα σας. Τα περισσότερα από τα φυτά φρούτων του δάσους που θα βρείτε στην αγορά είναι ενδημικά της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορούν να καλλιεργηθούν στην χώρα μας. Ας γνωρίσουμε τα πιο σημαντικά από αυτά.

Φραγκοστάφυλο (Ribes spp)

Το φραγκοστάφυλο είναι ένας πολυετής καρποφόρος θάμνος χωρίς αγκάθια που μπορεί να φθάσει σε ύψος το 1,5 μ. Καλλιεργείται σε περιοχές με εύκρατο κλίμα. Οι ρίζες του είναι πολυάριθμες και εκτείνονται κάθετα σε βάθος 20-40cm και σε πλάτος όσο είναι η διάμετρος του φυλλώματος. Τα φύλλα του φέρουν μίσχους, έχουν χνούδι στην κάτω τους επιφάνεια και είναι πολύ αρωματικά. Αποτελούνται από 3-5 λοβούς τριγωνικού σχήματος.

Οι οφθαλμοί του είναι ογκώδεις με στρογγυλοποιημένο σχήμα, με πράσινο ή ελαφρό χρωματισμό. Καλύπτονται με αρωματοφόρους αδένες που έχουν χαρακτηριστικό άρωμα.Τα άνθη του είναι πενταμερή και ανθίζουν την περίοδο Απριλίου- Μαΐου. Σχηματίζουν μακρούς βοστρύχους που φέρουν 5-10 άνθη. Τα άνθη του έχουν μορφή μικρού κώδωνα.

Οι καρποί του θεωρείται ότι ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα των ανθρώπων, ενώ έχουν και μικροβιοκτόνο δράση σε προσβολές του αναπνευστικού συστήματος, της γρίπης αλλά και των ιώσεων.

Η καλλιέργειά του

Το φραγκοστάφυλο, προσαρμόζεται σε μία μεγάλη ποικιλία εδαφών, αλλά προτιμά τα μέσης συστάσεως προς αργιλώδη, τα πλούσια σε οργανική ουσία με κανονική υγρασία και καλή στράγγιση. Τα φυτά αυτού του είδους μπορούν να ανεχθούν ακόμη και περιοχές με ημι-σκιά, αλλά είναι πιο παραγωγικά όταν καλλιεργούνται σε ηλιόλουστες περιοχές.

Το PH του εδάφους πρέπει να βρίσκεται μεταξύ 6,2- 7,5. Η περιεκτικότητα του εδάφους σε οργανική ουσία πρέπει να είναι υψηλή, τουλάχιστον 3%, άλλωστε το φραγκοστάφυλο χαρακτηρίζεται σαν φυτό που έχει αυξημένες ανάγκες σε θρεπτικά στοιχεία.

Το φυτό αυτό απαιτεί κλίμα εύκρατο ώστε οι καλλιεργητικές συνθήκες να είναι ιδανικές. Επειδή κατάγεται από τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης, είναι ανθεκτικό σε χαμηλές θερμοκρασίες κατά την διάρκεια του χειμώνα, ενώ είναι ευαίσθητο φυτό στους παγετούς της ανοίξεως τόσο στο στάδιο των οφθαλμών όσο και στο στάδιο των ανθέων. Την περίοδο αυτή θερμοκρασίες κάτω από -1 C, προκαλούν καταστροφή των φυτικών ιστών των ανθέων, όπως και η πάχνη είναι επίσης αιτία καταστροφής των ανθέων.

Επειδή οι περισσότερες ποικιλίες του φραγκόσυκου είναι «αυτόστειρες», πρέπει να διασφαλίζεται η σταυρεπικονίαση εγκαθιστώντας διαφορετικές ποικιλίες που όμως πρέπει να ανθίζουν την ίδια χρονική περίοδο. Επίσης πρέπει να διασφαλίζεται η παρουσία των εντόμων που ενεργούν σαν έντομα επικονιαστές, με την εγκατάσταση κυψελών, ή να λαμβάνονται μέτρα ώστε να διατηρείται η βιοποικιλότητα του περιβάλλοντος, ειδικά σε μεγάλες εκτάσεις που καλλιεργούνται με φραγκοστάφυλα.

Η άρδευση αυτής της καλλιέργειας εξαρτάται από τις κλιματικές συνθήκες και από την σύνθεση του εδάφους. Από την περίοδο της ανθήσεως μέχρι την ολοκλήρωση της συγκομιδής, το φραγκοστάφυλο, απαιτεί 25mm βροχής την εβδομάδα, ώστε να διασφαλισθεί η υψηλή παραγωγή και η παραγωγή μεγαλόκαρπων καρπών. Η άρδευση γίνεται με το σύστημα της στάγδην άρδευσης ή με τεχνητή βροχή. Το φραγκοστάφυλο είναι ένα φυτό που έχει σημαντικές ανάγκες σε νερό κυρίως το πρώτο έτος μετά το φύτεμα. Την θερμή περίοδο του έτους, μπορεί να απαιτείται μία ποσότητα 5-8mm νερού την ημέρα.

Είναι απαραίτητη η καλή κατεργασία του εδάφους πριν από το φύτεμα των φυτών, ώστε να γίνει ικανοποιητική καταπολέμηση των πολυετών ζιζανίων και ειδικά της αγριάδας. Τα ζιζάνια προκαλούν μεγάλες απώλειες στην παραγωγή όταν κατακλύσουν μία καλλιέργεια. Στην βιολογική καλλιέργεια τα ζιζάνια καταπολεμούνται με κατεργασία του εδάφους ή με την χλωρή λίπανση που προκαλεί το «πνίξιμο» των ζιζανίων.

Η βασική λίπανση πρέπει να γίνεται με την χρησιμοποίηση της κοπριάς ή κομπόστ, η οποία πρέπει να ενσωματώνεται στο έδαφος πριν από την φύτευση με μία ποσότητα 4,5-6 τόνους το στρέμμα, ανάλογα με την γονιμότητα του εδάφους. Η ορθολογική λίπανση βελτιώνει την βλάστηση των φυτών και τις αποδόσεις τους χωρίς να βλάπτεται η ποιότητα των καρπών. Η λίπανση που πρέπει να γίνεται πρέπει να γίνεται μετά από την ανάλυση του εδάφους. Σύμφωνα με καναδικές έρευνες, οι ανάγκες του φυτού αυτού σε άζωτο ποικίλουν από 9,5- 12,2 kg/στρέμμα. Το έδαφος πρέπει να έχει μία ποσότητα αφομοιώσιμου φωσφόρου και καλίου της τάξεως 22,5-33,5kg/ στρέμμα, ώστε να διασφαλίζονται οι ανάγκες των φυτών.

Το φραγκοστάφυλο πολλαπλασιάζεται εύκολα με ξυλώδη μοσχεύματα το φθινόπωρο ή την άνοιξη.

Ιπποφαές

Το πιο Υγιεινό Φρούτο στον Κόσμο! Η λέξη Ιπποφαές στα αρχαία Ελληνικά σημαίνει λαμπερό, φωτεινό άλογο. Κατά την παράδοση το χρησιμοποιούσαν οι στρατιώτες του Μ. Αλεξάνδρου στις εκστρατείες τους ώστε να μπορούν να αντέχουν τις κακουχίες αλλά και για τη διατροφή των αλόγων τους των οποίων το τρίχωμα έπαιρνε ένα ωραίο και λαμπρό χρώμα ενώ αποκτούσαν μεγάλη αντοχή. Πρόκειται για ένα από τα αρχαιότερα φυτά στη γη.

Το ιπποφαές είναι ένας θάμνος που φθάνει συνήθως το ύψος των 2,5 – 4 μέτρων. Προσαρμόζεται σε πολύ διαφορετικά και δύσκολα περιβάλλοντα, αντέχει στο κρύο μέχρι –43ο C και στην ξηρασία, δεν έχει πολλούς εχθρούς και ασθένειες, μπορεί δε να αναπτυχθεί ακόμη και χωρίς λίπανση και άρδευση ενώ μπορεί να αξιοποιήσει τα πιο υποβαθμισμένα εδάφη, εκεί όπου τα άλλα φυτά δεν μπορούν να καλλιεργηθούν. Πολύ ανθεκτικο και σε παραθαλάσσιες περιοχές!

Για γλάστρα, για κήπο, για βιολογική καλλιέργια. H καλλιέργεια του Ιπποφαούς επιδοτείται από το κράτος.

To φυτό παράγει θηλυκά κι αρσενικά άνθη με αποτέλεσμα να μη χρειάζεται θηλυκό κι αρσενικό για να καρποφορήσει. Σύμφωνα με τον παραγωγό, για να καρποφορήσει ικανοποιητικά χρειάζεται να φυτευτεί σε ζευγάρι. Γι’ αυτό συνιστάται να αγοράσετε 2 φυτά για να είστε σίγουροι για την καρποφορία τους. Από εκεί και πέρα μπορείτε να φυτέψετε όσα φυτά θέλετε, εαν επιθυμείτε να καρποφορήσουν περισσότερο.

Η απόσταση φύτευσης κάθε φυτού Ιπποφαούς θα πρέπει να είναι εως 3 μέτρα.

Η ποικιλία αυτή είναι κατάλληλη και για παραγωγούς. Για μεγαλύτερη ευκολία στη συγκομιδή αλλά και για καλύτερη καρποφορία διατηρείστε το ύψος τους στα 2 μέτρα.

Αντοχή στον Ήλιο: Ναι

Πολυετές: Ναι

Μήνες ανθοφορίας: 4ος – 5ος

Μήνες καρποφορίας: 8ος – 9ος

Ύψος φυτού: 2,5 – 4 μέτρα

Απόσταση φύτευσης: 60 εκατοστά εως 3 μέτρα

Γκότζι Μπέρι 

Το γκότζι μπέρι,  ένας θάμνος που φθάνει σε ύψος 2,5-3 μέτρα, το οποίο προέρχεται από την Κίνα,  είναι φυτό που αναπτύσσεται σε εύκρατες και ηλιόλουστες περιοχές και σε εδάφη αλκαλικά, με καλή στράγγιση.

Ιδιαίτερα ανθεκτική καλλιέργεια, καθώς μπορεί να αναπτυχθεί σε περιοχές που επικρατούν θερμοκρασίες από -22 βαθμούς Κελσίου έως 40 βαθμούς Κελσίου. Προτιμάει μέρη με ηλιοφάνεια τις περισσότερες ώρες της ημέρας, ή τουλάχιστον εκείνα που υπάρχει μερική σκίαση. Ο μόνος κίνδυνος που διατρέχει η καλλιέργεια του γκότζι μπέρι είναι να ζημιωθεί από τους παγετούς της Ανοιξης, κατά τη διάρκεια της οποίας οι βλαστοί του είναι τρυφεροί.

Ηδη από τον πρώτο χρόνο δίνει παραγωγή, μικρή μεν αλλά δίνει, ενώ από τον τρίτο με τέταρτο χρόνο η παραγωγή είναι πλήρης.

Καρποφορεί από τα τέλη Ιουλίου, ανάλογα με την ποικιλία, σταδιακά μέχρι τέλη Αυγούστου ή και αργότερα. Πρέπει να συγκομίζεται την περίοδο αυτή 1-2 φορές την εβδομάδα.

Το γκότζι μπέρι είναι ένα φυτό με φαρμακευτικές ιδιότητες, καθώς οι καρποί του φημίζονται για τις αντιοξειδωτικές τους ιδιότητες και τις βιταμίνες τους. Θεωρείται ότι ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου, μειώνουν το σάκχαρο στο αίμα.

Αντοχή στον Ήλιο: Ναι

Πολυετές: Ναι

Ημισκιά: Nαι

Μήνες ανθοφορίας: 5oς – 8ος

Μήνες καρποφορίας: 7ος – 10ος

Ύψος φυτού: 2 μέτρα

Απόσταση φύτευσης: 2 μέτρα

Ανθεκτικό σε ψύχος: Ναι

Σμέουρο

Το σμέουρο (ή φραμπουάζ) είναι πολυετές φυτό του οποίου το υπέργειο σύστημα έχει διετή διάρκεια. Ο καρπός του μπορεί να έχει λευκό, κίτρινο, κόκκινο, ή μαύρο χρώμα.

Τα σμέουρα, μονόφορα ή δίφορα και φθινοπωρινά είναι μία καλλιέργεια που διαρκεί τουλάχιστον 10 χρόνια και το μόνο που απαιτεί είναι υποστύλωση, για να έχει καλό αερισμό και τακτικό πότισμα.

Η πρώτη συγκομιδή ξεκινά το δεύτερο με τρίτο χρόνο και εκτός από τον καρπό συλλέγονται και τα φύλλα του.

Τα φύλλα του σμέουρου που αποξηραίνονται και χρησιμοποιούνται σαν αφέψημα. Περιέχει μεγάλες ποσότητες βιταμίνης C, ανόργανων αλάτων ενώ περιέχει σημαντικές ποσότητες σε πηκτίνες.

Αρώνια

Η αρώνια η μελανόκαρπη είναι ιδιαίτερα ευεργετικό φυτό και μπορεί επάξια να φέρει τον τίτλο του super food.  Ανήκει στην οικογένεια των ροδοειδών και φυσικά τη συναντάμε στην βόρεια Αμερική και στον Καναδά, αν και τα τελευταία χρόνια καλλιεργείται ευρέως στην Ευρώπη και στη Ρωσία, λόγω της αναγνωρισμένης φαρμακευτικής της αξίας.

Στην Ελλάδα αρκετοί αγρότες έχουν ήδη ξεκινήσει τις πρώτες καλλιέργειες αρώνιας με επιτυχία.Αποτελεί μια ιδανική εναλλακτική καλλιέργεια, η οποία αποφέρει ένα ικανοποιητικό εισόδημα, ενώ δεν έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις και μπορεί να ευδοκιμήσει  σε διάφορα κλίματα και εδάφη. Προτιμά τα ελαφρά και υγρά εδάφη και αναπτύσσεται γρήγορα σε ένα μέρος με ηλιοφάνεια.

 Η αρώνια είναι ένας φυλλοβόλος  μακρόβιος θάμνος, μπορεί να ζήσει μέχρι και 100 χρόνια, ιδιαίτερα ανθεκτικός στις ασθένειες, αλλά και στον παγετό. Γενικά δεν παρουσιάζει καμία ασθένεια και ο μόνος εχθρός του μπορεί να είναι τα πουλιά και τα ζώα, όταν καρποφορεί.

Η αρώνια φυτεύεται κατά τους φθινοπωρινούς μήνες, ανθίζει νωρίς την άνοιξη και οι καρποί του ωριμάζουν τον Αύγουστο ή το Σεπτέμβρη. Δώστε στο φυτό 1 τετραγωνικό μέτρο χώρο εάν το φυτέψετε στον κήπο και 2 τετραγωνικά μέτρα σε πιο εντατική καλλιέργεια.

Ο καρπός του φυτού Αρώνια είναι πλούσιος σε αντιοξειδωτικές ουσίες και βιταμίνη C, αν και συχνά δεν τον τρώμε μόλις κοπεί, λόγω της στυφής του γεύσης.  Επεξεργάζεται και καταναλώνετε σαν μαρμελάδα ή χυμός.  Μπορεί να συνοδεύει ποτό, τσάι ή  κάποιο γλυκό του κουταλιού.  Επίσης είναι βασικό συστατικό σε πολλά φαρμακευτικά προϊόντα λόγω  των θεραπευτικών του ιδιοτήτων.

Τα μωβ φρούτα της αρώνιας περιέχουν πηκτίνη,  μία φυτική ίνα που τη βρίσκουμε σε μεγάλο βαθμό στα κυδώνια και τα μήλα. Οι ευεργετικές ιδιότητες της αρώνιας είναι αμέτρητες.  Βοηθά στη θεραπεία  φλεγμονών, στην πρόληψη και αντιμετώπιση αφροδισιακών και δερματολογικών προβλημάτων, θεραπεύει ουρολογικά νοσήματα, προστατεύει την καρδιά από παθήσεις, μειώνει την υπέρταση και την χοληστερίνη.

Αντοχή στον Ήλιο: Ναι

Πολυετές: Ναι

Ημισκιά: Nαι

Μήνες ανθοφορίας: 6ος-7ος

Μήνες καρποφορίας: 8ος-10ος

Ύψος φυτού: 2,5 μέτρα

Απόσταση φύτευσης: 1,2 μέτρα

Ανθεκτικό σε ψύχος: Ναι

Μύρτιλο

Καρποφόρος θάμνος φτάνει τα 1,80 μ. και σε γλάστρα – Έντονη παραγωγή! Πολύ γνωστό και υγιεινό φρούτο με καταγωγή τη Ν. Αμερική. Τα άνθη του λευκά σαν καμπανούλες, ώριμοι ξινόγλυκοι καρποί τον Αύγουστο (βοηθούν στη μείωση της χοληστερόλης). Στη διαδικασία ωρίμανσης οι καρποί ξεκινούν από πράσινοι, γίνονται κόκκινοι και τέλος μωβ για να φαγωθούν. Τα σκούρα γυαλιστερά πράσινα φύλλα του κοκκινίζουν το φθινόπωρο.

Θάμνος ή μικρό δένδρο που προτιμά μέρη δροσερά. Καλλιεργείται στο ύπαιθρο, σε γλάστρες αλλά και σε θερμοκήπια. Θέλει ελαφρύ, μέτρια αργιλώδες χώμα που να στραγγίζει καλά. Προτιμά όξινο χώμα και μπορεί να αναπτυχθεί ακόμα και σε πολύ όξινο. Απαιτεί υγρά εδάφη. Είναι αρκετά ανθεκτικό στο κρύο.

Αντοχή στον Ήλιο: Ναι

Πολυετές: Ναι

Ημισκιά: Ναι

Μήνες ανθοφορίας: 5ος-6ος

Μήνες καρποφορίας: 8ος

Ύψος φυτού: 1,8 μέτρα

Απόσταση φύτευσης: 60 εκατοστά

Ανθεκτικό σε ψύχος: Ναι